جوشکاري زير آب يکي از تخصصي ترين و چالش برانگيزترين شاخه هاي جوشکاري در دنيا محسوب مي شود که براي تعمير سازه هاي دريايي، لوله هاي انتقال سوخت، اسکله ها، ستون هاي پلي و سازه هاي زير سطحي به کار مي رود. اين فرآيند نياز به تجهيزات ويژه، توانايي جسمي بالا و مهارت هاي فني دقيق دارد. جوشکار زير آب علاوه بر مهارت هاي جوشکاري بايد آموزش هاي غواصي حرفه اي را نيز گذرانده باشد تا بتواند در محيط هاي پرفشار، کم ديد و بعضا خطرناک کار کند. اهميت اين روش در صنايع دريايي، نفت و گاز و پروژه هاي زيرساختي بسيار زياد است. در اين متن به انواع جوشکاري زير آب، روش ها، مزايا، چالش ها و نکات ايمني آن مي پردازيم.
آشنايي با اصول جوشکاري زير آب
جوشکاري زير آب به دو روش اصلي يعني جوشکاري خشک و جوشکاري تر انجام مي شود. در روش جوشکاري تر، عمليات جوشکاري مستقيماً در تماس با آب انجام مي شود و جوشکار بايد با استفاده از تجهيزات ويژه، قوس الکتريکي را در محيط آب کنترل کند. اين کار سخت تر است، اما براي تعميرهاي سريع و موقت بسيار کاربرد دارد. جوشکاري خشک اما در اتاقک هاي فشار مخصوص انجام مي شود که محيطي خشک و قابل کنترل در زير آب ايجاد مي کند و کيفيت جوش در آن بسيار بالاتر است. انتخاب نوع روش به عمق کار، نوع سازه و ميزان دقت مورد نياز بستگي دارد.
تجهيزات مورد نياز براي جوشکاري زير آب
تجهيزات جوشکاري زير آب شامل لباس غواصي سنگين، ماسک ديد وسيع، منبع هوا، کابل هاي برق عايق شده، الکترودهاي مخصوص، چراغ هاي ضد آب و سيستم هاي ارتباطي صوتي است. همچنين دستگاه جوش بايد در محيط بيرون از آب قرار گيرد و توسط کابل هاي ويژه به جوشکار متصل شود. اين کابل ها بايد طوري طراحي شوند که در برابر فشار آب، خوردگي و نفوذ رطوبت مقاوم باشند. الکترودهاي مخصوص زير آب داراي پوشش ضد آب و قابليت توليد قوس پايدار هستند. علاوه بر اين، يک تيم پشتيبان در سطح بايد همواره وضعيت جوشکار را کنترل کند تا ايمني او تضمين شود.
انواع روش هاي جوشکاري زير آب
به طور کلي جوشکاري زير آب به دو دسته جوشکاري تر و جوشکاري خشک تقسيم مي شود. جوشکاري تر که رايج تر و مقرون به صرفه تر است، بيشتر براي تعميرهاي فوري و کار در عمق هاي کم استفاده مي شود. اما کيفيت جوش در اين روش به دليل تماس مستقيم قوس با آب، پايين تر است. جوشکاري خشک با استفاده از اتاقک هاي هيپرباريک انجام مي شود که فضايي خشک در زير آب ايجاد مي کنند. اين روش گران تر است اما کيفيت جوش آن با جوش هاي سطح خشکي برابري مي کند. انتخاب روش مناسب بستگي به نوع پروژه و ميزان دوام مورد نياز دارد.
کاربردهاي مهم جوشکاري زير آب در صنعت
جوشکاري زير آب نقش بسيار مهمي در صنايع دريايي، نفت و گاز و ساخت و سازهاي ساحلي ايفا مي کند. اين روش براي تعمير خطوط لوله دريايي، سازه هاي نفتي، پايه هاي اسکله، زيرساخت هاي پلي و کشتي ها استفاده مي شود. در صنايع کشتي سازي و کشتي تعمير نيز بسيار کاربرد دارد؛ زيرا بسياري از بخش هاي بدنه کشتي بدون خارج کردن آن از آب قابل تعمير هستند. همچنين در پروژه هاي نظامي، تحقيقاتي و نصب تجهيزات زير دريايي از اين روش استفاده مي شود. اهميت اين کار تا جايي است که کشورهاي داراي صنايع دريايي پيشرفته، واحدهاي تخصصي جوشکاري زير آب را در سازمان هاي خود ايجاد کرده اند.
چالش ها و سختي هاي جوشکاري زير آب
جوشکاري زير آب جزو سخت ترين مشاغل دنيا محسوب مي شود. فشار بالاي آب در عمق زياد، ديد محدود، سرماي شديد و خطرات ناشي از برق گرفتگي از چالش هاي جدي اين کار هستند. علاوه بر اين، جوشکار بايد لباس هاي سنگين غواصي را تحمل کند و در شرايط محدوديت حرکتي کار کند. احتمال انفجارهاي زير آب به دليل توليد گازهاي قابل اشتعال در جوشکاري نيز وجود دارد و بايد با کنترل دقيق اين خطرات را کاهش داد. از طرفي کيفيت جوش در محيط زير آب پايين تر از محيط خشکي است و اپراتور بايد تجربه و مهارت زيادي داشته باشد تا جوش مقاوم و سالم ايجاد کند.
اهميت نکات ايمني در جوشکاري زير آب
ايمني در جوشکاري زير آب مهم ترين اصل است؛ زيرا کوچک ترين خطا ممکن است جان جوشکار را به خطر بيندازد. از جمله نکات ايمني مهم مي توان به تست روزانه تجهيزات، کنترل فشار هوا، استفاده از لباس هاي استاندارد غواصي و الکترودهاي ويژه اشاره کرد؛ همچنين جوشکار بايد به يک تيم پشتيبان متصل باشد که همواره از سطح وضعيت او را نظارت کنند. وجود يک سيستم ارتباطي صوتي پايدار نيز بسيار ضروري است. رعايت اصول غواصي و استراحت هاي زمان بندي شده به جلوگيري از مشکلاتي مانند بيماري کاهش فشار کمک مي کند.
سخن پاياني
جوشکاري زير آب با وجود دشواري ها و خطرات فراوان، يک مهارت بسيار ارزشمند و ضروري براي صنايع دريايي و زيرساخت هاي ساحلي است. اين روش امکان تعمير سازه ها در زير آب را بدون نياز به خارج کردن آنها فراهم مي کند و همين امر باعث صرفه جويي بزرگ در زمان و هزينه مي شود. براي انجام صحيح و ايمن اين نوع جوشکاري، استفاده از تجهيزات استاندارد و مواد مقاوم در برابر حرارت و رطوبت اهميت بسيار زيادي دارد. مجموعه سه ستاره نسوز سمنان با توليد محصولات مقاوم و با کيفيت، مي تواند انتخابي مطمئن براي تامين مواد نسوز مورد نياز پروژه هاي حساس اين چنيني باشد و به افزايش دوام و ايمني سازه هاي زير آب کمک کند.
